---

Aberffraw  

Dewch dros y twyn i'r Berffro
Cewch groeso mawr yn siwr,
Y pentref bach ar lan y môr,
A miwsig yn y dŵr.
Bu cerdded ger yr afon
A gwrando ar y lli,
Yn dod a llawer atgof
Am amser gynt, i mi.
Ces chwarae ar y tywyn
Ac ymdrochi lawer trô,
Ger Eglwys Cwyfan hefyd
Es lawer gwaith am drô.
Y tonnau gwyllt yn dawnsio,
A phrysur dod i'r lan
Gan guddio creigiau gleision
0 gwmpas troed y Llan.
Mae traeth o dywod melyn
Fel llinyn aur gerllaw,
A chregin brith ddisgleiria
Fel enfys yn y glaw.
Llywelyn Twysog Cymru,
Fu'n trigo ar ein tîr,
Ei balas yn y Berffro,
Mae yr hanes i ni'n wir.
Y pentref bach sydd yma,
Sydd yn nefoedd, coeliwch fi,
Dewch yma yn eich miloedd
I'w rannu gyda mi.

Julia Prytherch (2007)  

BERFFRO

Llawer sôn sydd am y Berffro,
Unwaith oedd yn enwog lê,
Hwn bu trigfa, gynt Llewelyn,
T’wysog Cymru, onid e?
Sgwrs a dadleu gyda'r henoed,
Bu fy hoff ddifyrwch i,
A chael hanes yr hen bentref,
Yn yr amser hyfryd fu.
Sôn wnaiffrhain am stryd yr Efail
Pan oedd yno swn y gôf,
Yntau'n curo ar yr engan,
Tra'n cael sgwrs a ffrindia’r frô.
Weithiau'n brysur yn pedoli
Pedair troed y gaseg wen
Ond, mae hithau hefyd bellach,
Wedi mynd i biygu'ei phen'
Sôn wnant hefyd am y gweithdy
Am y saer, a'i gwmni lû,
Swn ei forthwyl ar yr hoelion
Pêr i'r glust oedd sŵn ei li.
Ond mae'r stryd yn awr yn ddistaw,
Drws y gôf sydd wedi cau,
Mae yr engan wedi'ei chadw
A'r hen brennau ddigon brau.
Nid oes gweithdy mwy ar agor,
Wedi mynd mae'r fainc a'r stôl,
Fel y ffrindia fu'n cyfarfod,
Ni ddaw rheini chwaith yn ôl.
Do - bu llawer sgwrs a dadleu
Dyma ydoedd senedd Brô,
Ond mae'r cyfan erbyn heddiw,
Fel rhyw feddrod, dan y grô.

Julia Prytherch

PONT Y PENTREF

R'wyf yn hen a wedi blino.
Mae fy nghefn am gwar yn gam,
Miloedd ddaefh ar bererindod
I fy nghroesi fesul cam.
Rhed y dwr dan sisal beunydd
Dros y cerrig gloyw glan,
Gwelais ambell wylan wynglaer
Yn ymolchi ar y lan.
Ar ei tro daw dau I garu,
Yn fy nghysgod gyda'r nos,
Pan fydd swn y gwynt yn uchel
A glaw yn curo Aber dlos.
Ni fydd diwedd ar li’r afon
Ni fydd diwedd ar y gwynt,
Ond daw amser-fel I bopeth
Panfydd terfyn ar fy hynt.

Julia Prytherch.

YMDDEOLIAD ALFRED PRICE

Y Pobydd

Am bentref bach Berffro
Mae llawer o sôn,
Cans yma mae pobydd
Y gorau ym Môn.
Daw cannoedd o bobl
0 lawer i sir,
I'r becws bach yma
Hen ffasiwn mae'n wir.
Bu'n fangre cyfarfod
I lawer hen ffrind,
Rhai'n dal i ddod yma
A'r lleill wedi mynd.
Ond heddiw mae rhybudd
'No bread any more',
Ac Alf yn torheulo
Hyd draethau y mor.
Hir oes iti bobydd
A llawen dy fyd,
Amdanat bydd Berffro
Yn siarad o hyd.

CERDDI MATHEW BACH

Casglwyd gan T D Hughes

PENTREF ABERFFRAW

Yn wylaidd iawn gofynnaf
A wnewch chwi ganiatau
I mi cael ceisio canu
Yn awr rhyw air neu ddau;
Mi aflonydda’r meddwl,
Nis gallaf roddi taw,
Mae ‘nghalon wedi’i chlymu
Wrth bentref Aberffraw.

Er mod i’n enedigol
O bentre bach Rhydwyn
Mae nghartre yng Nghaergeiliog
Ers llawer dydd cyn hyn;
‘Dyw hynnu ddim gwahaniaeth,
Beth sydd,neu eto ddaw,
Mae nghalon wedi’i chlymu
Wrth bentref Aberffraw.

Mae yno bobol barchus
Yn trigo yn y lle,
A llawer o ddieithriad
Na wn i o ba le.
Mae rhai yn dod am iechyd
O drefi Lloegr draw,
Lle iacha ar y ddaear
Yw pentref Aberffraw.

Mae yno siopau siapus,
A’u perchenogion sydd
Yn gwerthu gwerth pob ffyrling
Yn gywir iawn bob dydd;
Mae yno dai tafarnau,
Lle clyd i ‘mochel glaw,
A chwrw gora’r ddaear
Ym mhentref Aberffraw.

Mae yno ferched ifanc
Rhinweddol iawn yn byw-
Rhai meinion eu canolau
A gwynion iawn eu lliw;
Os byddwch am briodi,
Wel, ceisiwch wir gael llaw
Rhyw eneth wedi’i magu
Ym mhentref Aberffraw.

Mae defaid bach yn pori
Ymysg y moresg mân,
A nofio yn yr afon
Mae adar gwynion glân;
A phont sydd wedi’i chodi
I groesi i’r ochr draw,
Rhag ofn i’r llanw foddi
Trigolion Aberffraw.

Mae yno rai capeli
Godidog yn y lle,
Ceir ambell i bregethwr
I’r cyrddau mawr,o’r De.
Daw llawer i hen flaenor,
Er gwaetha’r gwynt a glaw,
I gadw guyl a gweddi
Ym mhentref Aberffraw.

Os bydd rhyw lanc o’r ardal
Yn meddwl gwneud y goes,
Mae relwe’n rhydd i Lundain
O stesion bach Tw Croes;
A hefyd mae Bodorgan
Ychydig bellach draw,
Cewch gar am ‘chydig arian
O bentref Aberffraw.

“SELAR” ABERFFRAW

Ffarwel i Selar Berffro
A’r gwelu trwmbal troll,
Lle bém i lawer noson
Yn ddigon gwag fy mol;
A chodi yn y bore
Â’m brest yn ddigon caeth-
Gan agor drws y gegin
I oglau’r bara llaeth.

ATGOF O’R DYDDIAU GYNT

Atgofion ddaw o’r dyddiau gynt,
Y dyddiau pell yn ôl,
Pan oeddwn ieuanc ar fy hynt
Yn crwydro bryn a dôl;
Heb weled unrhyw ffordd yn faith
Na llwybr di-ben-draw
Wrth fynd nos Sadwrn ar fy nhaith
Am dro i Aberffraw.

Ond erbyn hyn yr wyf mewn oed,
A’m gallu ddim er gwell-
Nid wyf mor gyflym ar fy nhroed,
Aeth Aberffraw ymhell.
Lle bém yng gnhwmni bechgyn llon
A marched glana’r fro;
Rhyw hiraeth ddaw y funud hon
Wrth gofio llawer tro.

Os death yr atgo’ ar ei hynt,
Ni ddaw y cwmni mwyn
I rodio heno megis cynt
Y llwybra dros y twyn;
Yr amser a’u gwahanodd hwy
Ar hyd a lled y byd,
Ni does un gallu dynol mwy
A all eu galw ynghyd.

Mae’r bont yn aros megis cynt
Mor gadarn ag erioed,
Tra’r llanc fu’n croesi ar ei hynt
Yn drymach ar ei droed;
Ond dal i redeg y mae’r dur
O dan ei bwa hi,-
Gan lithro’n ddistaw a di-stur
I lawr i’r môr yn lli.

Aeth rhai o’r llanciau cu i ffwrdd
Ar alwad Brenin Braw,
Heb obaith mwyach gael eu cwrdd
Ar lwybrau Aberffraw;
Ymostwng i’r un alwad brudd
Wnaeth rhai o’r merched llon,
A’u henwau hoff i’w gweled sydd
Mewn mynwent uwch y Fron.